Cinsel açıdan kendilerini yeterince tanımayan kadınların çok sık olduğu ülkemizde, evli olduğu halde yıllarca Cinsel ilişkiye giremeyen kadınlarımız da var. Cinsel ilişkiye girememe korkusu olarak tanımlanan, bir erteleme ve kaçınma hastalığı olan vajinismus ile ilgili Cinsel Sağlık Enstitüsü 4500 kişi üzerinde bir anket çalışması yaptı. İşte açıklamalarıyla Türkiye’de gündem yaratan Cinsel Sağlık Enstitüsü’nün Vajinismus Bilgi Anketi’nden çarpıcı başlıklar ve merak edilenler:

Vajinismus hastalarının %85′i ilk geceden korkuyor
Cinsel ilişkiye girememe şikayeti ile başvuran ve vajinismus tanısı ile Cinsel terapi sürecine alınan hastaların ortak davranış özelliklerinin saptanması ve zamanla kendilerini başka insanlarla karşılaştırırken olumsuz yönlerini görmeleri hipotezi ile hazırlanan Vajinismus Bilgi Anketi ile yaptıkları çalışma ile vajinismuslu kadınların ortak özelliklerini belirlediklerini söyleyen CİSED Genel Başkanı Dr. Cem Keçe; ‘Cinsel Sağlık Enstitüsü olarak 4500 kişi üzerinde yaptığımız anket çalışması ile, vajinismusu olan kadınların %55′nin cinsel konularda bilgi düzeylerinin düşük olduğunu, %85′nin ilk geceden çok korktuklarını, %40′nın görücü usulüyle evlendiklerini, %45′nin kendi bedenlerini beğenmediklerini, %40′nın ailesine bağlı olduğunu ve %40′nın da eşinin kendisini terk edeceğini düşündüğünü ortaya çıkarttık. Vajinismus hastalarının %45′inde cinsel isteksizlik, %25′inde orgazm olamama, %20′inde cinsel tiksinti bozukluğu, %20′inde sosyal fobi, %15′inde panik atak, %35′inde anksiyete, %20′inde depresyon ve %15′inde yükseklik korkusu olduğunu tespit ettik. Ankete katılanların %45′i 1’2 yıldır, %30′u ise 3’4 yıldır bu hastalığı yaşadıklarını ifade ettiler’ dedi.

Vajinismus hastaları hocalara ve medyumlara başvuruyor
Yaptıkları çalışmada vajinismus hastaları için cinselliğin ayıp, günah, yasak olarak değerlendirildiğini ifade eden CİSED Genel Başkanı Dr. Cem Keçe; ‘Ayrıca ankete katılanların %45′nin tedavi için hocalara ve medyumlara başvurması da çok çarpıcı bir gerçeği ortaya çıkarmaktadır. Bu da hala nereye ve kime başvuracağını bilmeyen binlerce vajinismuslu hastamızın var olduğudur’ dedi.

Kadınların korkulu rüyası
Vajinismusun; henüz ülkemizde fazlaca bilinmeyen ama sık görülen ve sayısı her geçen gün artan, yatak odalarında her gece hayatlarının en büyük korkusunu yaşayan ve cinsellikleri bir kâbusa dönüşen kadınların hastalığı olduğunu söyleyen CİSED Genel Başkanı Dr. Cem Keçe; ‘Çöp kutusuna bir arada atılmış çeşitli hastalıklardan oluşan vajinismus; tıpkı deprem gibidir, onu anlamalı ve felsefesine saygı duyulmalıdır. Kişinin kendisinin umutsuz olduğuna yürekten inanması durumu olan vajinismus; tıpkı aşk gibidir, tam olarak tanımlanamasa da çaresizlikle yaşanır. Vajinismusu olanlar iki yönden talihsizdir. Sadece fiziksel bir hastalığa sahip olmakla kalmayıp, bu konuda aşırı kaygı, saplantı ve kötümserlik içine de gömülmüşlerdir. Bu açıdan bakıldığında kadınların korkulu rüyasıdır’ dedi.

Vajinismus nedir?
Yurt dışındaki cinsel terapi ve seksoloji kitapları incelendiğinde; vajinanın girişindeki kasların istem dışı kasılarak cinsel birleşmenin acılı veya imkânsız olarak algılanmasına vajinismus denildiğinin altını çizen CİSED Genel Başkanı Dr. Cem Keçe; ’13 yıllık hekimlik hayatımda gördüğüm yüzlerce vajinismus hastası bana bu tanımın çok doğru olmadığını gösterdi. Çünkü vajinismusta başta vajina etrafında olmak üzere tüm vücutta bir kasılma, endişe, korku, tiksinme ve panik hali olur, hasta bacaklarını açılmalarını engelleyecek boyutlarda sıkıca kapatır ve elleriyle eşini iter. Kızlık zarlarının çok kalın ya da vajinalarının çok dar olduğunu düşünebilen bu kadınlar oluşan acı beklentisi sonucunda kendilerini savunma ve koruma çabaları içine girerler. İşte buna vajinismus denir. Doğru olan bu tanının konması için bozukluğun sürekli ya da yineleyici bir biçimde görülmesi gerekir’ dedi.

Bir korku refleksi
‘Ya acırsa’ diye korkan kadınların cinsel ilişkinin gerçekleşmesine izin vermediğinin altını çizen CİSED Genel Başkanı Dr. Cem Keçe; ‘İstemsiz bir şekilde yani kadının kontrolü dışındaki kasılmalar bilinçdışından köken alan vajinal bir refleks olduğu kadar, ilkel ve bedensel bir korku refleksidir. Bu refleks penisin veya başka bir cismin, tampon, doktor parmağı, hatta hastanın kendi parmağının bile vajinaya yaklaşması veya eşin cinsel ilişki için pozisyon alması sonucu tetiklenebilmektedir’ dedi.

Kızlık zarı delinmez ve patlamaz
Gerçekte cinsel ilişki sırasında vajinanın esnemesinin ve genişleyebilmesinin büyük bir öneme sahip olduğunu ifade eden CİSED Genel Başkanı Dr. Cem Keçe; ‘Vajina yani kadın cinsel organı, ilişki sırasında erkeğin penisinin büyüklüğü ya da küçüklüğüne göre kendini hazırlar. Cinsel birleşmenin durumuna bağlı olarak genelde dışa en yakın kısmı oldukça gevşeyebilir. Bu sağlıklı ve normal bir durumdur. Vajina esneyebilen, genişleyebilen ve uzayabilen bir organdır yani vajinismus, genital organların anormalliğinden dolayı değildir. Bazı kadınlar, vajinalarının penisin giremeyeceği kadar dar olduğunu hatta böyle bir deliğin olmadığını bile düşünürler. Vajina kasları kasıldığında ve vajina deliğinin içine hiçbir şeyi alamayacak bir görüntü verdiği durumlarda hasta için cinsel birleşme çok zor bir hal alır. Yani genital bölge tamamen normalken bu endişeler tamamıyla yanlıştır. Çünkü anatomik olarak normal olan bir kızlık zarı kanamaz, delinmez, patlamaz, yırtılmaz ve normal şartlar altında cinsel ilişki ağrı yapmaz, acı yapmaz. Sadece zarda açılma olur. Ağzımızın içini döşeyen epitel doku vajinanın içiyle aynıdır. Nasıl ki kuru bir ekmeği çiğnemeden, tükürüğümüzle ıslatmadan yutmaya çalıştığımızda boğazımız kanarsa, acırsa, vajinanın içine de kuru kuruya penis sokulmaya çalışılırsa, ağrı acı ve kanama olur. Yani kadın rahatsa, kendini kasmaz ise, sulanması tam olmuş ise ilk gecede yüzüncü gece de ağrı, acı ve kanama olmaz. Çünkü vajinanın görevi penisi içine almak ve neslin devamını sağlamaktır. Vajina bu görevini yaparken neden sorun yaşansın? Gözümüzde görme işlemi sırasında ağrı, acı veya kanama oluyor mu? Ama gözümüze toz girse ve biz ovuştursak ağrı, acı ve kanama olabilir. Bu normal dışı bir durumdur’ dedi.

Erkek evliliğini bitirmeye zorlanabiliyor
Ailelerin vajinismus durumunu bilmelerinin işi içinden çıkılmaz bir hale getirebileceğinin altını çizen CİSED Genel Başkanı Dr. Cem Keçe; ‘Ailelerin ilk geceye ait deliller istemeleri, ya da -hala çocuğunuz olmuyor mu?- şeklindeki soruları çiftin durumu zora sokar. Ailelerinden sürekli baskı ve aşağılanma görebilirler, genellikle kadın suçlanır ve erkek evliliğini bitirmeye zorlanabilir’ dedi.

Neden çoğunlukla psikolojik kaygılar
Vajinismusun nedenleri arasında psikolojik kaygıların ağırlık kazandığının altını çizen CİSED Genel Başkanı Dr. Cem Keçe; ‘Kız çocuklarına öğretilen veya irademizin bilinçdışımıza kodladığı -cinsellik kötüdür-, -kızlık zarı çok değerli ve korunması gereken bir şeydir- düşünceleri bu problemin ortaya çıkmasında önemli bir yer tutar. Bazen neden cinsel bilgi eksikliği, basit bir utanma ve cinsel duygulardaki baskılanma olabilir. Bazen de altta yatan neden özellikle çocukluk dönemindeki travmatik bir yaşantıdır. Bu durumda geçmiş de yaşanmış taciz gibi travmatik olayların bilinçdışına itilen bugünkü izdüşümleri ve etkileri gibi daha karmaşık içsel çatışmalar, yanlış kalıplar ya da zorlamalar beden-zihin bütünlüğünü bozup vajinismusa neden olabilir. M. Ericsson’un dediği gibi defolu bir öğrenme ve kabullenme vardır.

Sağdıçlık kurumunun yerine yeni kurumlar inşa edemedik
Ülkemizde kadınlardaki cinsel problemlere adanmış basılı materyalleri ve bireyin kendi başına kullanabileceği yazılı materyalleri bulmanın oldukça zor olduğunu söyleyen CİSED Genel Başkanı Dr. Cem Keçe; ‘Bu nedenle bu sahada yapılacak cinsel eğitim ve sosyal hareket serbestîsine hiç olmadığı kadar fazla ihtiyacımız vardır. Çünkü sağdıçlık kurumunun içini boşalttığımızdan beri; penis girişine katlanamama veya özel zorluklar yaşama anlamına gelen vajinismustan şikâyetçi olan kadınların sayısında hızlı bir artış söz konusudur. Bu nedenle Evlilik Öncesi Cinsel Danışman ve Rehberlik hizmetleri yasal düzenlemelerle zorunluluk haline getirilmelidir. Ayrıca yarınlarımızın geleceği gençlerimiz içinde anaokulundan başlayan bir Cinsel Eğitim ve Ergenlik Öncesi Cinsel Danışma ve Rehberlik hizmetleri de yasal olarak düzenlenmelidir. Son olarak Anne-Baba ve Eş Eğitimleri de ülkemizin yapı taşı olan ailelerimizin sağlıklı ve mutlu olması için mutlaka verilmelidir. Ülkemizde bu hizmetleri verecek kurumlar vardır’ dedi.

Her 10 kadından biri vajinismus yaşıyor
Vajinismusun görülme sıklığı ilgili rakamların büyük farklılık göstermesine rağmen, söylenenden daha sık ortaya çıkıyor olmasının muhtemel olduğunun altını çizen CİSED Genel Başkanı Dr. Cem Keçe; ‘Yurtdışı yayınlarda cinsel terapi kliniklerine başvuran kadınlardaki vajinismus oranlarının %12 ve %17 arasında değiştiği rapor edilmiştir. Kanada ve İrlanda’da yürütülen çalışmalarda daha yüksek oranlardan bahsedilmiştir. Rasgele örnekleme ve yapılandırılmış görüşme metotlarının kullanıldığı Cinsel Tıp Enstitüsü Vajinismus Bilgi Anketi, Türkiye’de her 10 kadından birinin vajinismus sorunu yaşamakta olduğunu göstermiştir. Bu durum vajinismusun ülkemizde cinsel terapi merkezlerine başvuran kadınlar arasında en sık rastlanan şikâyetlerden biri olduğunun bir kanıtıdır. Yani başvuranların %60′nı vajinismus oluşturmaktadır. Tanı kriterlerine ve kadınların jinekolojik muayene veya cinsel terapi alma istekliliğine bağlı olarak vajinismus görülme sıklığı değişebilir. Tedavi arayışı olmaksızın kısmi ya da durumsal vajinusmus yaşayan kadınların sayısı bilinmemektedir ve bu sayı kanaatimce klinik örneklere nazaran genel nüfusta daha yüksek olabilir. Çünkü vajinismusun yaygınlığı düzgün bir şekilde belgelenememektedir. Ölçümler, kullanılan tanımlamalara, örneklemedeki kişilerin yaşına, raporlama çeşitlerine göre oldukça değişkenlik gösterebilmektedir. Buna ek olarak, kadınların yardım isteme davranışını ortadan kaldıran, ayıp, yasak, günah, utanç verici ve durumun mahremiyetine ilişkin düşünceler de oldukça yaygındır. Türk kültüründeki cinsel değerler, cinselliğin anlamı, cinsel ilişkinin tanımı, cinsel işlev bozukluğunun algılanması gibi bazı özelliklerde bu yüksek görülme sıklığında rol oynar’ dedi.

VAJINISMUS

Vajinismusa sebep olan nedir?

Sorusunun yanıtının kafada tam olarak oturması ve vajinismusun felsefesini anlamak tedaviye giden yolda atılacak en önemli adımlardan biridir. Vajinadaki istem dışı kasılmalar, çoğu kadın için büyük ve kötü bir sürpriz olur. Bu kaslar kişinin bilinçli kontrolünden bağımsız olarak kasılmaktadır.

Vajinismus yaşayan kadınlar aslında cinsel olarak tepkisel ve cinsel birleşme konusunda isteklidirler. Onlar için böyle bir birleşme yaşayamıyor olmak üzüntü verici bir durumdur.“

Neden bazı kadınların bedenleri bu şekilde bir tepki vermektedir?” “Bu duruma ne neden olmaktadır?” İşte bu soruların yanıtı; cinselliğe ilişkin bedenden ve zihinden gelen birçok sağlıksız mesajın pubik kas grubu tarafından alınıp refleks kasılmalarla sonuçlanmasında gizlidir. Bu mesajlar kadından kadına değişiklik gösterdiğinden dolayı tedavi sürecinde dikkate alınmalıdır. Aşağıda cinselliğe ilişkin sağlıksız mesajların veya duyguların oluşturulabileceği bazı faktörler sıralanmıştır:

• Geçmişteki cinsel taciz yaşantısı
• Hamilelik korkusu
• Acı korkusu
• Medikal/fiziksel durumdan kaynaklanan acılı birleşme
• Yüksek kaygı
• Yetersiz cinsel eğitim
• Ev yaşantısında katı ve dengesiz dini öğretilerin olması
• Çocuklukta şok edici cinsel görüntüye maruz kalmak
• Evde şiddet yaşantısı
• Aileye ilişkin korkular
• Bağlanma korkusu
• Kalıplaşmış olumsuz yargılar
• Taciz eden bir partnerin olması
• Güven eksikliği

Vajinismuslu kadınlarda korku fenomeni üzerinde durulması gereken önemli bir konudur. Çoğunlukla derinlerde, bilinçdışı, kaygı ve korku gibi olumsuz duygular vajinal birleşme ile ilişkilendirilir. Vajinal pubik kaslar birleşmeye karşı koruyucu bir mekanizma görevi görürler. Tipik olarak, vajinismusa neden olan olumsuz düşünceler açık bir şekilde belirgin olmamakla birlikte bazı incelemeler gerektirmektedir. Genellikle bu durum sadece bir nedenden kaynaklanmamakta, birçok deneyim ve duygunun bir sonucu olmaktadır. Bazı kadınlar için ise gerçek neden hiçbir zaman anlaşılamamaktadır. Neyse ki, vajinismusun üstesinden gelmek için nedenini her zaman bilmek gerekmemektedir. Çünkü bakış açıları ve kişilikler gibi, hayat deneyimleri ve bu deneyimlere verilen tepkiler kişiden kişiye değişmektedir. Şimdi korku fenomenini daha iyi anlayabilmek için vajinismusun nedenlerini daha ayrıntılı olarak inceleyelim: Vajinismusun nedeni halen ilgi çekici bir soru olmayı sürdürmektedir. Literatür; partnerin erken boşalma, ereksiyon bozukluğu gibi cinsel sorunları, kadının eşine olan güvensizliği gibi doğrudan katkı sağlayan faktörler kadar, geçmişte yaşanan cinsel travma veya cinsel istismar, ailenin kökenine ilişkin psikolojik ve sosyal faktörler, enfeksiyonlarla ilgili fiziksel ağrılar ya da geçmişte yaşanan jinekolojik travmayı kapsayan çeşitli katkı faktörlerini rapor etmektedir. Kadınların evlilikten önce cinsel ilişkinin yasaklandığı evlerde büyümüş olmalarına rağmen, katı dini inanç sürekli bulunan bir tema değildir. Vajinismuslu kadınların anneleri genellikle cinsel ilişkiyle çatışma içindedir ve erkekler ile cinsel zevk hakkında olumsuz mesajlar verirler. Bu mesajlar genellikle hastalar tarafından beğeni kazanır ve penis girişi düşüncesi olumsuz bir durum halini alır. Cinsel ilişkinin ağrılı olmasa bile hayal kırıklığı yaratan bir unsur olması beklenir. Kadınların geçmişleri detaylı bir şekilde keşfedildiğinde, olumsuz hatıralarla bağlantısı olan belirli cinsel ya da jinekolojik deneyimlerin saptanması olasıdır. Fiziksel faktörler, her zaman olduğu gibi, rahatsızlık ve ağrının birleşmesiyle tekrarlanan üriner ve vajina enfeksiyonları yüzünden, probleme katkıda bulunduklarında vajinismusun gelişmesi şaşırtıcı değildir. Ama doğrudan fiziksel ve tıbbi problemler tatmin edici bir şekilde çözülse bile vajinal girişle ilgili beklenen kaygı genelde aynı kalır ve çaba gerektirir.

Özetlemek gerekirse, vajinismus gelişimine ilişkin birden çok yol bulunduğu ve tek bir nedenin belirgin olmadığı aşikârdır. Her vakada geçerli olan neden farklı olmasına rağmen, vajinismus hastalarının büyük bölümünde onlara yardımcı olabilmek için bozukluğa ilişkin gerçek nedeni belirlemek tedavinin süresi açısından oldukça gereklidir. Özetlemek gerekirse; vajinismusun en sık görülen nedenleri arasında psikolojik kaygılar ağırlık kazanır. Kız çocuklarına öğretilen veya irademizin bilinçdışımıza kodladığı “cinsellik kötüdür”, “kızlık zarı çok değerli ve korunması gereken bir şeydir” düşünceleri bu problemin ortaya çıkmasında önemli bir yer tutar. Bazen neden cinsel bilgi eksikliği, basit bir utanma ve cinsel duygulardaki baskılanma olabilir. Bazen de altta yatan neden özellikle çocukluk dönemindeki travmatik bir yaşantıdır. Bu durumda geçmişte yaşanmış taciz gibi travmatik olayların bilinçdışına itilen bugünkü izdüşümleri ve etkileri gibi daha karmaşık içsel çatışmalar, yanlış kalıplar ya da zorlamalar beden-zihin bütünlüğünü bozup vajinismusa neden olabilir. M. Erickson’un dediği gibi “defolu bir öğrenme ve kabullenme” vardır.
Nedenleri davranışsal, bilişsel, dinamik ve varoluşsal modellere göre de ele alabiliriz. Yani geçmişte yaşanmış bir taciz, ensest ilişki ya da kötü bir cinsel deneyimin ağrı ve acı verici olarak değerlendirildiği davranışsal model, yine geçmişte maruz kalınan cinsel yasaklar ve abartılı ilk gece hikâyelerin bilinçdışında oluşturduğu cinsellikle ilgili negatif şemaları içeren bilişsel model, Freud’un ruhsal gelişim evrelerindeki sorunlardan kaynaklanan dinamik  model  ve erkek egemen topluma bir baş kaldırı metodu, kadının kendini eşine ifade etmesi, farkında olmadan kendi varlığını eşine hissettirmesi ve istediği ilgiyi görmesi için başlattığı bilinçdışı  otomatik hareketleri içeren varoluşsal model şeklinde nedenler ele alınabilir. Model veya modellerin çabuk tespiti vajinismus tedavisine yön verir. Örnek olarak; davranışçı  ve bilişsel yöntemle başarıya ulaşan bir tedavi sonunda cinsel ilişki yaşanmış ve sorun çözülmüş gibi görünüyor olabilir. Fakat vajinismusun bir nedeni de, eşe ve yaşama karşı kendini var etme çabası gibi varoluşsal bir yapı ise, zamanla yaşanılan cinsel ilişkiye karşı bunaltı ve kaygı duyulmaya başlanır ya da yaşanılan ilişkiden yeteri kadar cinsel haz alınmaz olur. Nedeni bilenemez. Her şey yolundadır, yıllardır çekilen sorun çözülmüştür ama bir anda anlamsız bir boşluğa düşülür. İşte varoluşsal model bu sorunun çözümüne ışık tutabilir. Bu nedenle her vakaya davranışsal, bilişsel, dinamik ve varoluşçu yaklaşımları içeren bütüncül cinsel terapi çerçevesinden bakmak ve uygulamak doğru bir yaklaşım olacaktır.

Birçok ünlü cinsel terapist; ruhsal gelişim evrelerinde takılmayı, çocukluktaki kötü koşullar ve çevresel faktörleri vajinismusun nedenleri konusunda sorumlu tutmuştur. Masters ve Johnson; eşte cinsel işlev bozukluğu, dinsel tutuculuk, cinsel taciz ve şiddete maruz kalmak, öncelikli eşcinsel özdeşleşme ve ağrılı cinsel ilişkiye ikincil gelişen olmak üzere beş özgün etken tanım lamışlardır. Vajinismusa neden olan faktörleri ve psikolojik etkenleri kısaca şöyle sıralayabiliriz:

• İlk denemelerde acı duyma: Daha önce yaşanan cinsel tecrübelerde erkeğin hoyrat ve aceleci tutumlarından dolayı kadının fiziksel bir acı duygusuna kapılması ve eşiyle ilk denemesinde elinde olmadan bedensel bir tepki göstermesidir. Yani daha önceki cinsel deneyimlerde kadının canı yanmışsa veya bir zedelenme olmuşsa istem dışı bir korunma biçimi olarak vajinusmus ortaya çıkabilir. İlk cinsel deneyimlerde veya ilişkilerde erkeklerin kadınları duygusal olarak hazırlamadan, yeterli ön sevişme yapmadan, sert ve kaba davranarak cinsel birleşmeye zorlaması sırasında acı duygusu ortaya çıkabilir, bu normal bir durum değildir, yapılan yanlışların bir sonucudur.

• Cinselliği değersizleştiren ve aşağılayan bir aile: Cinsel Tıp Enstitüsü’nün yaptığı bir araştırmaya göre; vajinismusu olan kadın ların ailelerinde cinselliğin çok fazla konuşulmadığı, cinsel çağrışımlarda bulunan sahnelerin televizyonda çıkması durumunda hemen kanalın değiştirildiği veya kapatıldığı, kendi cinsel yaşamları tatmin edici olmayan annenin ve babanın birbirlerine çocuklarının yanında dokunmaktan kaçındığı ve sevgilerini yeterince ifade etmedikleri, sıklıkla cinselliği değersizleştirdikleri ve aşağıladıkları gözlenmiştir. Ayrıca annelerinin ka dın ve erkek rollerini kesin olarak ayırdığı, cinselliği sadece erkeklerin istedi ği ve hayvani bir şey olarak gördükleri, kızlarına da cin selliği ve cinsel organları kirli ve hayvansı şeyler olarak yansıttıkları tespit edilmiştir. Yani negatif cinsel şartlanma ülkemizde yay gın bir olgudur. Ayıp, yasak, günah kavramlarının yoğun olduğu ailelerde yetişmiş, cinsellikten uzak ve cinsellik karşıtı kim likleri olan vajinismuslu kadınlar; evliliğin gerektirdiği yakınlığı göstermezler ve cinsel yaşamla yüz yüze geldiklerinde kri z yaşarlar.

• Zayıf, güçsüz anne: Şiddet uygulayan, anneyi cinsel bir obje olarak görüp sürekli cinsel ilişki için zorlayan babaları olan vajinismuslu ka dınlarda, aynı zamanda cinsel kimlik karmaşası gözlenebilir. Çünkü kocasından dayak yiyen ya da kızını baba dayağından koruyamayan anne, zayıf bir kadın mo deli oluşturur. Vajinismuslu kadınlarda bilinçdışı olarak baba yerine konulan kocanın şiddet uygulayan ve cinsel ilişkiye zorlayan bir kişi olarak algılanması, kendisini annenin yerine koyarak var olmak ve erkek egemen bir topluma başkaldırmak için cinsel ilişkiyi ret etmesi oldukça sık görülen bir durumdur.

• Baskıcı, otoriter baba: Cinsel Tıp Enstitüsü; vajinismuslu kadınların genellikle antisosyal ve takıntılı zorlantılı kişilik yapısındaki baskıcı ve otoriter bir babaya sahip olduğunu, babanın otorite figürü olduğu bir evde büyüdüklerini ve sürekli fiziksel-sözel şiddet gördüklerini belirtmiştir. Ayrıca vajinismuslu kadınların çocukluk hatıralarında anneye sevgi göstermeyen, onu cinsel bir obje olarak görüp, sürekli cinsel ilişki için zorlayan, otorite saplantısı olan, baskın olmak için ceza uygulayan, alkolik, psikopat ve şiddet uygulayan bir baba tarif edildiğine de dikkat çekmiştir.

• Baba-kız ilişkisinde güçlükler: Vajinismuslu kadınların babalarıyla yakın olmadığı ve duygusal ilişki kurmada zorlandıkları sıkça görülmektedir. Bu nedenle kızıyla sorunlu ilişkisi olan baba  vajinismusta önemli bir etmendir. Cinsel Tıp Enstitüsü yaptığı bir çalışmada vajinismuslu kadınların babalarının %70’nin şiddet uygulayıcı, korkutucu ve tehditkâr olduğunu belirtmiş ve babaların da vajinismus nedenleri arasında önemli bir yeri olduğunu bildirilmiştir.

• Cinsel şiddet ve taciz: Vajinismuslu kadınlarda belli oranda cinsel şiddet, tecavüz, ensest deneyimi veya tacize maruz kalma öyküsü saptanmıştır. Ayrıca birçok kadın geçmişlerindeki cinsel şiddetin vajinismusa neden olduğunun da farkındadır.

• Cinsel organlardan iğrenme veya hoşlanmama: Vajinismuslu ka dınlar genellikle kendi cinsel organlarına bakamazlar, dokunamazlar, utanç, iğrenme ve hoşlanmama duygularını taşırlar. Bu duyguları ve yanlış bilgileri de cinselliği kötü bir şey olarak algılayan annelerini modelleyerek öğrenmiş olabilirler.

• İstemeden zorla evlendirilme: eşini sevmeme, eşle uyumsuzluk ve iletişim sorunları. Bu durumda bilinç dışı olarak cinsel birleşmeden kaçınma davranışı ortaya çıkabilir. Eşler arasındaki güncel sorunlar anlaşmazlıklar, çatışmalar, uyuşmazlıklar başta vajinismus olmak üzere birçok cinsel sorunun ortaya çıkmasına neden olabilir.

• Olumsuz dinsel ve ahlaki şartlanma: Eşinin ve kızlarının cinsellikle il gilenmemesini, konuşmamasını ve yüksek ahlaki bir düzey tutturmasını isteyen, cinsel ahlak sap lantılı bir baba ve onun bu isteklerini tartışmasız yerine getirmek zorunda kalan ve kızlarını babanın isteklerine uymaya zorlayan bir anneye sahip olan vajinismuslu kadınlarda olumsuz din sel ve ahlaki şartlanma sıkça görülür. Yani anne ve baba çocuklarının kaldıramayacağı düzeyde ve ağırlıkta dinsel bilgiler verdiklerinden, normalden daha yüksek dinsel uygulama beklerler. Bu da ileride cinsel ilişkilerinde sorumluluk alamayan, cinsel liği bir sıkıntı kaynağı olarak gören ve cinsellikten uzaklığı saygınlık olarak algılayan, dinsel ve ahlaki değerler arasında gidip gelen, cinsel ilgi ve ilişkilerin hepsinden suçluluk ve utanç duyan bir kadın rolünün gelişmesine yol açabilir.

• Eşcinsel özdeşleşme: Masters ve Johnson vajinismuslu kadınların bir bölümünün eşcinsel özdeşim gösterdiklerini belirtmişlerdir. Yani heteroseksüel cinsel ilişki, bilinçdışı olarak cinsel kimliğin reddi anlamına gelebileceğinden olanaksızlaşır ve istenmeyen heteroseksüel cinsel ilişki böylelikle vajinismus bahanesiyle engellen­miş olur. Yani kadının kendi cinsi ile değil de karşı cinsle özdeşim kurup, karşı cinse karşı bir istek ve arzu duymayışı nedeniyle bilinç dışı cinsellikten kaçma nedeniyle vajinismus ortaya çıkabilir.

• Başarısızlık korkusu veya performans kaygısı. Kadının, cinsel ilişkide “başarısız olacağım”, “eşimi asla tatmin edemem”, “ben yetersizim ve güzel değilim” düşünceleri ile yaşadığı yoğun endişe, korku ve kaygı nedeniyle vajinismus ortaya çıkabilir.

• Kızlık zarını yitirme korkusu: Yurtdışında fazla rastlanmasa da ge leneksel yapının halen korunduğu ve bekâretin önemli bulunduğu ülkemizde, kızlık zarının kutsallığı ve korunması na önem verilmesi gibi kültürel faktörler vajinismus gelişiminde oldukça önemli bir nedendir. Çocukluğundan itibaren kızlık za rını özenle koruması öğretilmiş bir kadın, evlendiği zaman bile, bilinçdışı olarak, sahip olduğu bu değerli şeyi kaybetmek istemeyebilir. Çünkü kızlık zarının korunması fikrinin yaşattığı ve şartlandırdığı gerginlik içinde olan bu kadınlar için cinsel ilişki; saflığın, masumiyetin ve temizliğin kaybedilmesidir.

• Cinsel tabular, yanlış bilgiler ve inanışlar: Vajinismuslu kadınlarda penisin vajinaya giremeyecek kadar büyük olduğu inancı, cinsel birleşmenin çok zor olacağı, çok acı vereceği, büyük oranda ka namaya ve hatta ölüme yol açabileceği düşüncesi oldukça yaygındır. Hatta bir kısım hasta, sadece kendilerinin başka kadınlardan farklı olarak, küçük bir vajinaya sahip olduğuna inanır. Mastürbasyonu ve kadının kendi bedenini tanımasını engelleyen, cinsel duyguların ifadesini ayıp sayan, cinselliğin erkeğin istediği ve kadınların zorla katlanması gerektiğini telkin eden cinsel tabular ve hurafeler vajinismus gelişiminde önemli bir yer tutar.

• Pasif, bağımlı eş: Vajinismuslu kadınların eşlerinin, cinsel deneyimleri az veya evlilik öncesi başka kadınlarla cinsel deneyimi oldukça sınırlı, pasif, bağımlı, aşırı düşünceli, cinsel anlamda girişken olmayan, kolay vazgeçen ve eşleriyle bilinçdışı bir anlaşma içinde cinsel birleşmeden kaçınan kişiler olduğu Cinsel Tıp Enstitüsü’nün yaptığı araştırmalarda belirtilmektedir. Çünkü vajinismuslu bir kadını se çen erkekle, pasif, bağımlı bir eş seçen kadının oluşturduğu ikilide eşlerin her biri diğerindeki saldırganlıktan korkar ve cinsel birleşmeden kaçınılır ve birleşme sürekli ertelenir. Yani bir kaçınma ve erteleme hastalığı başlar. Eş leriyle tanışma ve nişanlılık dönemlerinde cinsel yakınlık ve ilişki kurma konu sunda oldukça kaçıngan davranan bu erkeklerin, evlilik öncesinde cinsel birleşme girişimi pek olmadığı gibi çeşitli dokunma ve öpüşmelerden ileri gitmeyen cinsel yakınlaşmaları da sınırlıdır. Ayrıca bu erkekler sevişme sırasında genellikle eşleri korktuğunda ve ilişkiyi ret ettiğinde, eşlerini uyarma ya devam etmek, cinsel ilişkiye yeniden hazırlamaya çalışmak yerine ketlenmekte, ereksiyonlarını yitirmekte ve ilişkiyi sürdürememektedirler. İlk gece yaşanan başarısızlıktan sonra da cinsel ilişkiden kaçınma ve erteleme tam bir anlaşma içinde yıllarca sür dürülebilir. Cinsel birleşme girişimleri ahlaki bahanelerle mümkün olduğunca azaltılır ve bir süre sonra bırakılır. Benim klinik gözlemlerimde sıkça gördüğüm gibi, tedavi ancak uzun zaman sonra, tüm medyumlar ve hocalar dolaşıldıktan ve çocuk sahibi olma isteği büyük boyutlara ulaşılınca ciddi olarak düşünülür.

• Gebelik korkusu: Vajinismuslu kadınlarda gebelik korkusu sıklıkla cinsel birleşme korkusu gibi bebeğin vajinadan geçerken kendilerine zarar vereceği inancına dayanmaktadır. Doğum yapmaktan korkan kadın cinsel ilişki sırasında hamile kalma korkusu nedeni ile istem dışı kasılabilir.

• Obsessif veya borderline kişilik özellikleri taşıma. Mükemmeli-yetçi ve ritüelleri olan kadınlarda vajinismus görülebilir.

Örnek Vaka: Reyhan ve Dursun
Reyhan, 20 yaşında bir üniversite öğrencisidir ve evlilik öncesi cinselliğin yanlış olduğuna inanarak büyümüştür. Lisedeyken birçok erkek arkadaşı olmuş, ancak öpüşmeden ve küçük sevişmelerden öteye gitmemiştir. Lise son sınıfta çıktığı biriyle yılsonu partisine gitmiştir. Flörtü son derece tahrik olmuş ve odaya gitmeleri için onu zorlamıştır. Orada, karşı koymasına rağmen, cinsel ilişki yaşamışlar ve Reyhan için bekâretini kaybetmek çok zor bir deneyim olmuştur. Bunu ebeveynlerine söylerse onu anlamayacaklarını, bu deneyimi arkadaşlarıyla da paylaşamayacağını düşünmüştür. Bir erkeğe gerçekten güvenmeden, bir daha kendini böyle bir duruma düşürmemeye karar vermiştir. Bu travmatik deneyimden yıllar sonra üniversite son sınıfta, Dursun isimli bir öğrenciyle tanışmıştır. Onu rahatça sohbet edebileceği biri olarak görmüş ve hemen hoşlanmıştır. Birlikte ders çalışmaya, öğle yemeklerinde buluşmaya ve geceleri de çıkmaya başlamışlardır. Reyhan, Dursun’dan dürüst olduğu için ve onunla duygularını kolayca paylaşabildiği için hoşlanmıştır. Onunla öpüşmekten ve sevişmekten çok hoşlanmaktadır. Çıkmaya başladıktan 10 ay sonra, Dursun Reyhan’dan cinsel olarak etkilendiğini ve onunla birlikte olmak istediğini söylemiştir. Reyhan, Dursun’a gerçekten güvenmektedir ve O’da cinsel çekim duymaktadır. Ancak daha önceki deneyiminden ve bakirelik sorunundan dolayı cinsel ilişkiye girmeyi istememektedir. Ancak, eğer yapmazsa Dursun’un kendisini terk edeceğinden korkmaktadır. Sonunda, Dursun’u bir ay oyaladıktan sonra, bakire olmadığını ve çok korktuğunu itiraf etmiş ve cinsel ilişkiyi kabul etmiştir. Reyhan’ı olduğu gibi kabul edeceğini ve bir sorun olmadığını ifade eden Dursun; özel gece için bir otel odası kiralamış, biraz şarap ve öpüşmeden sonra, soyunmuşlar ve sevişmişlerdir. Her şey yolundayken, Dursun cinsel ilişkiye girmek için yaklaştığında Reyhan birden değişmeye başlamış, bacaklarını kapatarak Dursun’u üzerinden atmış ve birden ağlamaya başlamıştır.
Bu vakadan da anlaşılacağı üzere, nedenleri çoğaltmak mümkündür. “Hastalık yoktur hasta vardır” deyimini anımsatıp, eksik kalan nedenleri de sıralayacak olursak:

• Ağrı eşiğinin düşük olması,
• Vajinal kayganlıkla ilgili problemler,
• Cinsel isteksizlik ve cinsel uyarılmada problemler,
• Kadının cinsel bir meta veya cinsel bir obje olarak algılanması,
• Cinsel organın giriş yerinin bilinmemesi,
• Çocuklukta ve ergenlikte “bacaklarını kapa”, “eteğini ört” gibi uyarılar,
• İlk cinsel ilişki denemesi sırasında kadının canının fazla yanması,
• Görücü usulü evlenmeler,
• Bilinçdışına itilmiş bilinmeyen bir düşünce ya da davranışın psikosomatik etkisi,
• Ağrılı bir jinekolojik muayene,
• Simgesel olarak zihninde aşırı büyütülen penis yüzünden çok acı çekme veya parçalanma korkuları,
• Geçmişte genital bölgeye gelen bir darbe ya da travma,
• Çocuklukta çok fazla makattan fitil kullanılması,
• Uygun olmayan veya istenmeyen bir birliktelikte eşten sakınma,
• Bazı enfeksiyonlar ve anormallikler de vajinismusa yol açabilir. Bunlar: Endometriozis, kronik enfeksiyonlar,  kızlık zarının gergin olması vb.

AĞRILI CİNSEL BİRLEŞMENİN DİĞER NEDENLERİ
Vajinismus, bazı hastalık durumlarından kaynaklanabilir veya bu hastalık geçtikten sonra da devam edebilir. Bunlar;
Egzema
Aşırı kaşınmayla kendini gösteren bir deri rahatsızlığıdır. Derinin kaşınan kısımları yamalar halinde kalınlaşır, tahriş olur ve ince çatlamalar görülür. Değişik nedenlere dayanan ve farklı tedavi yöntemleri olan birçok tür egzama mevcuttur.
Endometriozis
Rahim içini örten zar tabakasının, rahim iç yüzeyi dışında, genellikle yumurtalıklar ve tüpler olmak üzere bir yere yerleşmesi durumuna denir. Semptomlar genellikle ağrılı adet dönemleri, aşırı adet kanaması, birleşme öncesi veya sonrası ağrı/acı ve kısırlıktır.
Sistit
Mesane duvarının kronik, ağır iltihabi bir hastalığıdır. Nedeni genellikle bilinmemektedir. Belirtileri, çok sık ve zor idrara çıkma ve bazen pelvik ağrılardır.
Liken Skleroz
Vulva ve/veya anüsü etkileyen ağrılı cilt rahatsızlığıdır. Belirtileri, kaşınma, yanma, su toplama, beyaz lekeler, kaşınmadan dolayı yaralar ve cinsel ilişki sırasında acı ve ağrıdır. Tedavi edilmezse deriyi birleştirir ve vajinayı daraltır.
Yumurtalık Kistleri
Yumurtalıkların yüzeyinde veya içinde içi sıvı ile dolu olan keselerdir. İki santimden büyük olan bezelere yumurtalık kisti denir. Belirtiler karında ağrı veya sıkışma, idrara çıkma ile ilgili problemler, birleşme sırasında acı ve ağrıdır.
PİD (Pelvik İnflamatuvar Hastalık)
Rahim, tüpler ve bu organlara ait bağ ve zarların enfeksiyonu olarak bilinir. Cinsel yolla bulaşan rahatsızlıkların ortak sonucudur.
Sedef Hastalığı
Derinin kırmızı benekler ve beyaz pullarla kaplanmasıdır. Vulva bölgesinde bu pullar daha az ve daha az kabarıktır.
CYBH (Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar)
Herpes, human papiloma virüsü ve diğer cinsel yolla bulaşan hastalıklar cinsel birleşme sırasında rahatsızlık ve acıya neden olabilmektedirler.
Doğum Sırasında Vajinal Kanal ve Vulva Travmaları
Zor veya çoklu doğumlardan dolayı oluşan iç yırtılmalar, östrojen düzeyinin düşmesi, vajinal kanallardaki az ıslanma, PC kaslarının zayıflaması gibi nedenlere dayanabilir. Cinsel birleşme sırasındaki acının nedeni bunlardan biri olabilir.
Cerrahi Müdahaleler
Vajinal veya pelvik ameliyat, müdahale sırasında kesilen veya yırtılan dokuların henüz iyileşmemiş olması mümkündür. Birleşme sırasında bu durum acıya neden olabilir.
İYE (İdrar Yolu Enfeksiyonu)
İdrar yollarındaki enfeksiyon hastalığıdır. Genellikle bakterilerden kaynaklanır.
Vajinit
Östrojenin azalmasından dolayı vajenin sahip olduğu bakteri içeriğinin değişmesi sonucu oluşan enfeksiyon hastalığıdır. Vajinal kuruluk, kaşıntı veya yanma, rahatsızlık ve cinsel birleşme sırasında ağrı ile karakterize edilebilir. Genellikle östrojen düzeyinin düştüğü menopoz döneminde, daha genç kadınlarda doğumdan hemen sonra veya emzirme döneminde görülür. Ayrıca radyasyon veya kemoterapiden sonra yumurtalıklar düzgün çalışmadığı zaman görülebilir.
Vajinal Sarkma
Rahimin alınması, menopoz, obezite, zor doğum veya PC kaslarının zayıflaması gibi nedenlerden dolayı vajinal sarkma görülmektedir. İdrar tutamama, cinsel birleşme sırasında acı, kabızlık ve vajinal ağırlaşma gibi belirtileri vardır.
Vajinal Tahriş
Hijyen ürünleri, duş jelleri, sabunlar, pudralar, deterjanlar, çok dar iç çamaşırlar ve pantolonlar, cinsel birleşme sırasında acı ve rahatsızlık yaşanmasına neden olacak vajinal tahrişe neden olabilir.
Vulva Kanseri
Çok nadir rastlanan bir kanser türüdür, kanser hücrelerinin vulvada görülmesidir. Genellikle maya enfeksiyonu olarak yanlış teşhis de alabilmektedir.
Vulva Ağrısı
Vulva yani kadın dış genital organında herhangi bir enfeksiyon olmaksızın, kronik rahatsızlık ya da ağrı olarak tanımlanır. Özellikle yanma, irritasyon, kaşıntı ve hassasiyet ile karakterizedir. İki türü vardır. a-Vulva Vestibulitis: Vajinal girişi çevreleyen iç dudakların olduğu bölgeye dokunulduğunda veya baskı uygulandığında ağrı duyulmasıdır. Cinsel birleşme sırasında her zaman bir ağrı vardır. b-Genel Vulva Ağrısı: Ağrı hem iç hem de dış dudaklarda ve vulvada hissedilir. Ayrıca da bazı kadınlar klitoriste de hissederler. Ağrı dokunan bir şey olmadığı zamanlarda da hissedilir.
Mantar Enfeksiyonları
Kaşıntı, hassasiyet veya tahriş, yanma hissi ve cinsel ilişki sırasında acı yaşanması şeklinde kendini gösterir. İdrar sırasında yanma hissi de yaşanabilmektedir.